'Nöbetçi Devrimci'nin Fatsa Fikri Kitabı Yayımlandı

10.08.2026 19:47
'Nöbetçi Devrimci'nin Fatsa Fikri Kitabı Yayımlandı

Kitap, Türkiye sosyalist hareketinin ilk yerel yönetim deneyiminin gerçekleştiği Fatsa'da ,askeri müdahale sonrası gelişmeleri de ele alıyor.

Bağımsız aday olarak girdiği 14 Ekim 1979'da Ordu'ya bağlı Fatsa ilçesinde belediye başkanlığına Fikri Sönmez'in (Terzi Fikri) seçilmesiyle Türkiye sosyalist hareketinin ilk yerel yönetim deneyimlerinden biri gerçekleşti. Ancak 12 Eylül Askeri Darbesinin ön adımlarından biri olarak ilçedeki deneyim bir süre hedef gösterildikten sonra 11 Temmuz 1980'de askeri operasyonla sona erdirildi. 

Halk komitelerinin kurularak belediyenin yönetilmesi, tefecilere, kadına yönelik şiddete karşı mücadele ve ilçenin alt yapı sorununun Çamura Son gibi kampanyalarla halkla birlikte çözülmesi gibi Dev-Yol özgülünde sosyalist hareketin yerel yönetim pratiğinin ilk örneklerinden birinin sergilendiği Fatsa hem sosyalistler hem de ulusal ve uluslararası araştırmacıların ilgisini çekmeye devam ediyor.

Fatsa hakkında bir kitap da Dünden Bugüne Fatsa Fikri ismiyle Naci Sönmez imzasıyla İletişim Yayınları'ndan çıktı. Naci Sönmez, Terzi Fikri'nin oğlu olmakla birlikte kitap, baba-oğul anlatısı üzerinden değil aynı zamanda o yıllarda lisede siyaset yürüten ve babası ile birlikte tutuklanan Naci Sönmez'in Fatsa'daki deneyimin devamında yaşanan politik gelişmeleri de kendi gözünden ele alıyor. 

Önsözü kaleme alan Hüseyin Uygun ise kitap hakkında şu ifadelere yer verdi: 

Onun hayatındaki en önemli kırılma noktası, Fikri Sönmez’in ceza evindeki erken ölümüdür. Anlattıklarından, bütün umudunu babasının hapisten çıkacağı güne bağlamış olduğunu anlıyoruz. Bu olmayınca ceza evinden çıkacak olan babasının arkadaşlarını bekledi. Hayatının önemli bir bölümünü ceza evi kapılarında, yollarda geçirdi. Tutuklu ailelerinin bütün sorunlarıyla ilgilendi. 

Bu uğurda elinde avucunda ne varsa harcadı, defalarca iflas etti. Devrimci kadrolar uzun yıllar ceza evinde yattıktan sonra tahliye oldular ancak hiçbiri Fatsa’da kalmadı. Bu durum Naci’nin yaşadığı ikinci büyük sarsılmaydı. “Biz, 12 Mart’tan sonra Fikri  Sönmez’in yaptığı gibi ‘Nerede kalmıştık?’ diyen bir önderlik beklemiştik. Ne yazık ki, hiçbir şey umduğumuz gibi olmadı.”

Naci pes etmedi. “Anlaşılan yolumuza yeni kadrolarla devam edecektik. Peki, o efsane kadrolar pes etmişken, ben neden ısrarla bu yükü taşımaya çalışıyordum? Çünkü Fikri Sönmez’in adıyla özdeşleşen bu kente büyük bir tutkuyla bağlıydım. Devrimcilerin bu kentin hayatına yeniden dokunabileceği günleri hayal ediyordum.” Naci Sönmez, bir avuç arkadaşıyla birlikte bu hayalin pe
şinden yürümeye devam etti.

Yazımı Naci’nin kitaptaki bir cümlesiyle bitireyim: ”Çabamızı kimse küçümsemesin. Çünkü biz Fatsa’da, uzun yıllar boyunca 
nöbetçi devrimcilik yaptık.”


Okuyucuya içerik hakkında bilgi veren kısımlar ise şu şekilde:

Cezaevi Sürecinin Öncesi ve Sonrası

Kızıldere'den Fatsa Deneyimine

Cezaevinde İlk Günler

Fikri Sönmez'in Ölümü

Bir Dönem Kapanıyor

Tartışma Süreci

Yerelde Güzel İşler Yapıyoruz

Yeni Bir Yol Arayışı

ÖDP İle Ne Umduk Ne Bulduk!

Zor Günler

Fatsa'dan Ayrılış

Kitabın telif hakları ise Fikri Sönmez Vakfı'na bağışlanacak.


NACİ SÖNMEZ KİMDİR?

1963 yılında Fatsa’da doğdu. Lise üçüncü sınıf öğrencisiyken tutuklandı. Fatsa Devrimci Yol davasında yargılanarak üç yıl hapis yattı. Eğitimini tamamlama olanağı bulamadı. Fatsa’da yaşadığı dönemlerde serbest ticaretle uğraştı. Çok genç yaşlarda başlayan siyasi mücadelesi, ÖDP, EDP ve Yeşil Sol’da devam etti. 

Son güncelleme: 27.08.2026 06:57