Termik Santralin Gölgesinde Yaşam: Kangal Termik Santrali Köyleri Yok Ediyor!

Sivas’ın Kangal ilçesi’nde İşletmesi Konya Şeker A.Ş’ye ait Kangal Termik Santrali’nin çevresinde bulunan köylerde yaşam adeta durma noktasına geldi. Civar köylerden Gürün ilçesine bağlı Mağara Köyü, termik santralden köylerine nüfuz eden kül tepelerinin altında nefessiz kaldı.

Gözde CAN

Mağara Köyü’nde yaşayan yurttaşlar, termik santralin köyleri, atık sahası olarak kullanmasından dolayı; tarımsal üretimin ve hayvancılık faaliyetlerinin azaldığını koah ve kanser vakalarında artış yaşandığını, tüm bu gelişmelere bağlı olarak köyden göçün hızlandığını ve köydeki sosyal yaşamın yok olma noktasına geldiğini söylüyor. Mevcut durumun yetkililere defalarca bildirilmesine rağmen kalıcı bir çözüm üretilemediğini belirtiyor.

RÜZGAR ARTIK SADECE BİR DOĞA OLAYI DEĞİL

Esen sert rüzgarlar, Mağara Köyü sakinleri için sıradan bir doğa olayı değil. Köylüler, esen her kuvvetli rüzgarda termik santralden yükselen külün, evlerinin avlularına, teldeki çamaşırlarına, tarlalarına ve hayvanlarını otlattıkları meralara kadar ulaştığını belirtiyor.

Köy sakinlerinin günlük yaşamlarının bir parçası halin gelen bu durum, yalnızca çevreyi değil, üretim biçimlerini ve köydeki yaşamı da etkiliyor.

Mağara Köyü muhtarı Ali Karadeniz, köyde yaşanan dönüşümü şu sözlerle anlatıyor:

"Termik santralden çıkan atık külleri köyümüzün hemen hemen 350-400 metre kadar ilerisinde. Biraz rüzgâr çıktığında dışarıya çamaşır dahi asamayacak duruma geliyoruz. Santralden çıkan küller ekinlerimizin üzerine gittiği için mahsullerimiz boş çıkıyor."

TOPRAĞIN VERİMİ AZALIRKEN GEÇİM GİTTİKÇE ZORLAŞIYOR

Mağara Köyü sakinleri, tarım ve hayvancılığı sürdürmenin geçmiş yıllara oranla olanaksız hale geldiğini ifade ediyor. Santralden yayılan küllerin, başlıca geçim kaynaklarından olan tarım ürünlerine zarar verdiğini belirten köylüler, bunun da geçimlerini her geçen gün daha da zorlaştırdıklarını söylüyorlar.

Köy sakini Döne Karadeniz, yaşadıkları durumu şu sözlerle dile getiriyor:

"Bostanlarımız, yeşilliklerimi, meyvelerimiz... Her şey çok kötü halde. Yetiştirdiğimiz meyve sebzelerden verim alamıyoruz. Bostana girdiğimizde sadece kül görüyoruz."

ZORUNLU GÖÇLE HAYALETE DÖNEN KÖYLER

Üretim ve günlük yaşamda yaşanan sorunları yanısıra; köyün demografik yapısının da ciddi anlamda değişimler yaşandığı da belirtilen sorunlar arasında. Muhtar Ali Karadeniz’e göre özellikle genç nüfus, geçim ve gelecek kaygısıyla köyü terkediyor.

"Termik santralin yarattığı olumsuzluklardan dolayı köy sakinleri köyü terk etmeye başladı. Gurbetçilerimiz bile artık köye gelemiyor."

Muhtar, yaşanan göçlerin sadece nüfus kaybı anlamına gelmediğini, köyün sosyal yaşamını da doğrudan etkilediğini belirtiyor:

"Köy okulu faaliyet gösteremiyor. Çocuklar Sivas'ta ve Gürün'de okumak zorunda kalıyor. Köyümüz hayalet köye dönüşmüş durumda."

KÖY SAKİNLERİ ARTAN KANSER VE SOLUNUM YOLU HASTALIKLARIYLA KARŞI KARŞIYA

Köylüler, çevresel değişimin sağlık üzerinde de olumsuz etkileri olabileceği yönünde kaygılar taşıyor. Görüştüğümüz birçok kişi özellikle solunum yolu rahatsızlıklarının arttığını söylüyor.

Döne Karadeniz yaşadığı endişeyi şu sözlerle anlatıyor:

"Küller bana çok etki ediyor. Alerjimi tetikliyor, çok rahatsız oluyorum. Yıllardır insanlar nefes darlığı, kanser gibi hastalıklarla uğraşıyor."

Muhtar Ali Karadeniz de köyde sağlık konusunda benzer kaygıların dile getirildiğini vurguluyor.

“KAPANSIN DEMİYORUZ, ÖNLEM ALINSIN”

Köylüler, termik santralin tamamen kapatılmasını istemediklerini özellikle vurguluyor. Taleplerinin, çevre ve insan sağlığını koruyacak önlemlerin alınması olduğunu ifade ediyorlar.

Ali Karadeniz bu talebi şöyle özetliyor:

"Devlet büyükleri, burayla ilgilenmeli. Orada üç kuruş para kazanacaklar diye böyle yapılmaz. Kapansın demiyoruz, 800 kişiye ekmek veriyor, ancak önlem alınması şart."

YETKİLİLER GÖRMEZDEN GELİYOR

Köy Muhtarı, yaşanan sorunlar için birçok yetkili merciiye başvurduklarını ancak kalıcı bir çözüm için herhangi bir adım atılmadığını vurgulayarak sözlerine şu şekilde devam ediyor: 

"Yaşanan süreçle alakalı birkaç kere termik santralin müdürüyle görüşmeye gittik ancak çözüm üretmek yerine bize proje anlatıyor. Külü, bir kademe daha çıkacaklarını söylediler. Kül, yükseldikçe biz daha fazla toza mağruz kalıyoruz. Çevre ve Şehircilik Bakanlığından, valilikten vs. yetkililerle defalarca görüştük. Kaymakamlıktan yetkililer, köyümüze geldi. İlgileneceklerini söylediler ancak hiçbir şey yapmadılar."

Mağara Köyü sakinleri için esas sorun; tarlalarına düşen, çamaşırlarına sinen kül tozları değil; doğup büyüdükleri köylerinde yaşamlarını devam ettirebilme mücadelesi...

Kangal Termik Santrali Ne Zaman Faaliyete Geçti?

Kangal Termik Santrali, Sivas'ın Kangal ilçesinde bölgedeki linyit rezervlerini değerlendirmek amacıyla inşa edildi. Santralin ilk ünitesi 1986'da, ikinci ünitesi ise 1990'da devreye alındı. Yaklaşık 457 MW kurulu güce sahip tesis, uzun yıllar kamu işletmesi olarak faaliyet gösterdi. 8 Şubat 2013 tarihinde Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından ihaleye açılmış Konya Şeker Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ye 985 milyon dolar teklifle devredilmiştir.

Santralin faaliyete geçmesinden bu yana çevre köylerde yaşayan yurttaşlar, hava kirliliği, kül depolama alanları ve tarımsal üretim üzerindeki olumsuz etkiler nedeniyle çeşitli dönemlerde şikâyetlerini dile getirdi. Özellikle Gürün’e bağlı Mağara Köyü ve Kangal’a bağlı Hamal Köyü sakinleri, santralin yaşam koşulları, tarım ve hayvancılık üzerindeki etkilerine ilişkin iddialarını kamuoyuna ve yargı süreçlerine taşıdı.