MESEM Araştırması Ortaya Çıkardı: İşçi Haklarını Onlarca Yıl Geriye Götüren Çalışma Düzeni Öğrencilerde Deneniyor
Milli Eğitim'in MESEM projesi ile işverenlerin anne ve babalardan alamadığı hakları çocuklar üzerinden gerçekleştirilen düzene dönüşmüş. MESEM'li öğrencilerle yapılan anketten 12 saate varan çalışma, fazla mesailerin verilmemesi, her türlü şiddet türü ve denetimsizlik açığa çıktı.
AYDINLIK YOL- Diyalektik Araştırmalar Enstitüsü MESEM Araştırma Grubu, Milli Eğitim Bakanlığı'nın (MEB) patron örgütlerinin istekleri doğrultusunda hazırladığı Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM) projesine dahil olan öğrencilere yönelik MESEM Öğrencileri Çalışma Yaşamı ve Eğitim Anketinin sonuçlarını yayımladı. Yüzlerce öğrenciyle yapılan anket sonuçları devlet eliyle çocuklar üzerinden nasıl bir çalışma yaşamının hayal edildiği ortaya çıktı. Öyle ki MESEM'deki çalışma düzeni hali hazırdaki kazanılmış işçi haklarının gerisinde ve iş kanununu boşa düşürüyor.
Haftada dört gününü iş yerinde bir gününü okulda geçiren MESEM öğrencileri ile yapılan ve MESEM'li Gençler Haberleşme ve Dayanışma Ağı aracılığıyla yaygınlaştırılan anket, 19-29 Mart tarihlerinde 493 MESEM'li ile gerçekleştirildi. Katılımcılar Ankara, Antalya, Aydın, Bursa, Gaziantep, Konya, Mersin ve İstanbul gibi sanayinin yoğun olduğu illerden seçildi.
Katılımcıların 327'si MESEM'e meslek öğrenmek için kaydolduğunu ifade etti. Buna karşılık öğrencilerin yüzde 36,1'i aldıkları eğitimin meslek eğitimlerine hiç katkı sağlamadığını, yüzde 16,2'si ise katkı sağlamadığını düşündüğü ortaya çıktı.
184 öğrenci ise para kazanma istediği ile MESEM'li olduğunu söyledi.
PROJENİN SAHİBİ DENETİMDE YOK
MEB, MESEM'e yönelik eleştirilerde her defasında projenin arkasında durduğunu belirtirken öğrencilerin 33,5'i çalışma koşullarına yönelik denetimin olmadığını ifade eti. Yüzde 39,1 ise denetimin kısmen yapıldığı yanıtını verdi. MESEM'llerin yüzde 27,5'i ise denetimlerin olduğunu belirtti.
FAZLA MESAİ VAR, KARŞILIĞI YOK
Ankette genel çalışma yaşamındaki kazanılmış hakların da MESEM marifetiyle ortadan kaldırıldığını ortaya çıkardı. 245 kişi günde 10-12 saat çalıştığını, 69 kişi ise 12 saat üzeri çalıştığını belirtti.8-9 saat çalışanların çocukların sayısı 100 olurken, 6 ile 8 saat çalışanların sayısı 50'yi dahi bulmadı.
Fazla çalışmanın ise MESEM'de karşılığı yok. Öğrencilerin yüzde 67'si ek mesai ücreti alamadığını belirtmiş.Katılımcıların 131 ise yaptığı işin meslek öğrenmek değil angarya çalışma olduğunu ifade etti.
Öğrecilerin yüzde 67,6'sı derslerine hiç vakit ayıramadığını belirtirken sadece yüzde 4,4'ü (10 kişi) buna olumlu yanıt verdi.
ÖĞRENCİLERİN YARISINDAN FAZLASI İŞ KAZASI GEÇİRMİŞ
Anketin iş sağlığı ve güvenliğine dair kısımları ise son dönemlerde sıklıkla haberlere konu olan çocuk iş cinayetlerinin zeminini ortaya koydu. Öğrencilerin yüzde 49,5'i bu konuda eğitim almadığını, yüzde 40,8'i çalışırken iş sağlığı ve güvenliğine dikkat etmediğini belirtti. Öğrencilerin yüzde 65'5'i iş kazası durumunda nereye başvurabileceğini bilmiyorken yüzde 51,4'ü iş kazası geçirdiğini ifade eti.
'Çalışma sırasında ağır veya tehlikeli işler yapmak zorunda kalıyor musunuz' sorusuna verilen cevapların yüzde oranı ise şöyle:
- Çok Tehlikeli: 15,2
- Tehlikeli: 27,9
- Kısmen: 36,3
- Az Tehlikeli:15,5
- Tehlikesiz: 16,7 (Güzellik ve Bakım Sektörü)
İŞ YERİNDE ŞİDDETE MARUZ KALIYORLAR
Ankete göre öğrencilerin yüzde 53,6'sı iş yerinde fiziksel veya psikolojik şiddete maruz kaldığını belirtti.
Hakarete maruz kalan öğrencilerin büyük çoğunluğu ise bunu kimseyle paylaşmıyor. 232 öğrenci bunu paylaşmadığını belirtirken, öğrenciler aile ve arkadaşları ile paylaşıyor. 11 öğrenci ise hakarete maruz kaldığını öğretmeni ile paylaşmış.
Öğrencileri kendilerine yönelik olumsuz davranışları yetkililere bildirme ve çözüm beklentisinde ise olumsuz yanıt verdi. Buna göre iş yerinde çözüm ve önleme konusunda yüzde 60,3 oranında yeterli adım atılmadığı düşünülüyor. Yüzde 59,9'u bu tür durumlarda destek alabileceği bir mekanizma olmadığını belirtti. Sadece yüzde 14'ü buna olumlu yanıt verdi.
Ankette öğrencilere MESEM işleyişini tek bir cümle ile özetler misin sorusu da yöneltildi. "Kölelik" tabiri 74 defa kullanılmış. Ortaya çıkan kelime bulutu grafiğine göre ise işçi, kötü, para, köle, çocuk kelimeleri ön plana çıktı.
'DÖNÜŞÜM ERTELENEMEZ'
Diyalektik Araştırmalar Enstitüsü, anket çalışmasının sonuçlarına yönelik değerlendirmesinde; "MESEM projesinin 'mesleki eğitim' söyleminin ötesine geçerek; çocuk ve genç emeğinin güvencesiz, denetimsiz ve tamamen piyasa dinamiklerine terk edildiği bir sistem olduğu sonucuna vardık.
Uzun mesai saatleri, sefalet ücretleri, iş kazaları ve sistematik mobbingin tanımlayıcıları olduğu bu sistem; çocukların/gençlerin yalnızca fiziksel bütünlüğünü değil, sosyal varlıklarını ve gelecek umutlarını da ipotek altına almaktadır.
Gençlerin ve çocukların gelişimini, eğitim hakkını, geleceğini tavizsiz bir biçimde merkeze alan köklü bir dönüşümün zorunluluğunu, ertelenemez bir toplumsal sorumluluk olarak kamuoyunun dikkatine sunuyoruz" ifadelerine yer verildi.
